Jamnik na kanapie, owczarek w koszarach – o tresurze psów w przedwojennej Białej

Przed wojną Bielsko i Biała miały dwa oblicza: fabrykanckie miasto nowoczesnych maszyn i eleganckich restauracji, a obok – miejsce, gdzie na targach pachniało kiszoną kapustą i końską sierścią. W obu tych światach obecne były psy – tyle że każdy miał inne zadanie.

W mieszczańskich kamienicach prym wiodły jamniki i szpice miniaturowe. „Piesek dobrze ułożony” to była wizytówka salonu – miał nie tylko spać na kanapie, ale też z wdziękiem aportować gazetę. W gazetach niemieckojęzycznych ogłaszali się nawet domorośli treserzy, którzy obiecywali „jamnika grzecznego jak dziecko”.

Na drugim biegunie były psy służbowe – policyjne owczarki niemieckie, które tropiły złodziei i pilnowały porządku w mieście. Ich tresura była prowadzona według oficjalnych podręczników i regulaminów obowiązujących w całej Polsce, a relacje z akcji pojawiały się także w lokalnej prasie.

Do tego wszystkiego dochodził jeszcze trzeci świat – cyrk. Wędrowne trupy, które zajeżdżały do Bielska i Białej, zawsze miały w repertuarze psy skaczące przez obręcze, wykonujące ukłony i sztuczki na komendę. Publiczność, zwłaszcza dzieci, bawiła się setnie.

Tak więc przedwojenne Bielsko tresurę znało w trzech smakach: eleganckim, policyjnym i rozrywkowym. A psy – jak to psy – były wtedy tak samo jak dziś: albo dumne stróże, albo domowe pieszczochy.

Prezentujemy unikatowy materiał filmowy zrealizowany na podstawie rodzinnych archiwaliów pana Adama Kalety. Nagranie z 1937 roku przedstawia wyjątkową relację pomiędzy Adolfem Manhardtem – bielskim przemysłowcem – a jego starannie wyszkolonym psem rasy Airedale terrier, Agosem Alfą. Film zarejestrowany na placu przy ul. Grażyńskiego w Bielsku-Białej (na terenie dzisiejszej Indukty) dokumentuje zaawansowane techniki tresury, od komend głosowych, przez pokonywanie przeszkód, po odmowę przyjęcia jedzenia od obcych. Nagranie stanowi nie tylko świadectwo dawnych metod szkoleniowych, lecz także cenny zapis życia codziennego i pasji elit II Rzeczypospolitej. To wartościowy dokument ukazujący zarówno kynologiczne standardy epoki, jak i fragment międzywojennej architektury przemysłowej Bielska-Białej.

Jak zapewnia autor, w przygotowaniu kolejny odcinek nawiązujący do dużego wydarzenia z udziałem czworonogów i policji.