To nie była zwykła premiera. 9 lutego w Teatr Polski w Bielsku-Białej pokazano „Smaki” — spektakl zbudowany z realnych doświadczeń, powstały we współpracy Stowarzyszenie Felicitas, grupy Poruszeni oraz tancerzy Prywatna Szkoła Baletowa w Bielsku-Białej. Przedstawienie realizowane w ramach Polska Stolica Kultury 2026 postawiło na dostępność, współuczestnictwo i teatr bliski codzienności.

Byliśmy na tej premierze. Zanim jednak pojawiły się emocje i refleksje, warto zatrzymać się przy genezie projektu i ludziach, którzy go stworzyli.

„Smaki” powstały w procesie partycypacyjnym, opartym na długofalowej współpracy różnych środowisk. Na scenie spotkali się uczestnicy projektu związani ze Stowarzyszeniem Felicitas, grupa Poruszeni oraz tancerze prywatnej szkoły baletowej. Reżyserką spektaklu była Aleksandra Jurczak, a współtwórczynią Ewa Król, na co dzień pracująca z grupą teatralną działającą przy stowarzyszeniu.

Pomysł dojrzewał ponad rok. Jego punktem wyjścia była potrzeba pokazania doświadczeń uczestników warsztatów terapii zajęciowej, terapeutów oraz młodych tancerzy. Od początku zakładano, że nie będzie tu podziału na role pierwszo- i drugoplanowe. Wspólnym językiem stały się ciało i ruch, a praca opierała się na improwizacji i wzajemnym słuchaniu.

Na tym tle wyraźnie wybrzmiało to, co wydarzyło się na scenie. Nie było profesjonalnych aktorów w klasycznym sensie tego słowa. Było za to codzienne życie — z napięciami, niepewnością, radością i bliskością.

„Smaki” to spektakl, który mówi ruchem. Pauzą. Gestem. To język dostępny, niewykluczający. Na scenie współistnieją różne ciała i różne sposoby komunikacji, a widz nie jest prowadzony krok po kroku. Raczej zapraszany do uważnego patrzenia.

Tytułowe „smaki” stały się prostą metaforą doświadczeń. Pojawił się smak słony, związany z trudnymi momentami, i smak słodki — przywołujący beztroskę, dzieciństwo i relacje. Te wątki nie były opowiadane wprost. Były przeżywane w ruchu, co sprawiało, że wybrzmiewały mocniej niż słowa.

Jak mówiła w jednym z wywiadów, Aleksandra Jurczak, proces pracy miał także wymiar terapeutyczny. Wspólne próby budowały zaufanie i poczucie wspólnoty. To doświadczenie było wyczuwalne również z perspektywy widowni. Uczestnicy projektu podkreślali, że współpraca uczyła empatii i zmieniała spojrzenie na drugiego człowieka.

Spektakl zakończyły długie oklaski na stojąco. Podziękowania kierowano do organizatorów, ale przede wszystkim do osób występujących na scenie.

Na widowni zasiedli m.in. Adam Ruśniak, zastępca prezydenta miasta, Przemysław Smyczek, naczelnik Wydziału Kultury i Promocji Urzędu Miejskiego, oraz Agnieszka Gorgoń-Komor. Tego wieczoru jednak funkcje i tytuły miały mniejsze znaczenie. Ważniejsze było to, że teatr na chwilę stał się przestrzenią wspólnego doświadczenia.

„Smaki” nie kończą się wraz z brawami. Zostają z widzem dłużej — jako przypomnienie, że teatr może być miejscem spotkania, a nie tylko formą do oglądania.