Zamek w arkadach, znikające latarnie i scena przed teatrem. Bielsko-Biała szykuje się na „Carmen”

Pod koniec sierpnia plac Teatralny w Bielsku-Białej ma zamienić się w hiszpańską Sewillę. Teatr Polski przygotowuje plenerową inscenizację „Carmen” Georges’a Bizeta z udziałem około 200 wykonawców. Spektakl zostanie pokazany dwukrotnie – 28 i 30 sierpnia – i zakończy Miejską Promenadę Kultury. Wydarzenie wpisuje się w obchody Polskiej Stolicy Kultury.

Nie jedna scena, lecz cały plac

Największe widowiska operowe od lat wychodzą poza mury teatrów. W Weronie przedstawienia odbywają się w starożytnym amfiteatrze, a w austriackim Bregenz – na pływającej scenie na Jeziorze Bodeńskim. W Polsce plenerowe spektakle przygotowywały między innymi Opera Wrocławska oraz Baltic Opera Festival w Sopocie.

Bielska realizacja ma jednak otrzymać własną formułę. Nie będzie to klasyczne przedstawienie operowe przeniesione przed budynek teatru. Akcja ma rozgrywać się równocześnie w kilku punktach placu Teatralnego, a częścią scenografii stanie się architektura tej przestrzeni.

Oprawę widowiska stworzą światła, lasery i multimedia. Publiczność znajdzie się wewnątrz wieloplanowej przestrzeni teatralnej, a nie wyłącznie przed jedną, tradycyjnie ustawioną sceną.

Plac Teatralny zamieni się w Sewillę

Przygotowania do widowiska są już widoczne w przestrzeni miasta. Na wschodniej elewacji Zamku Sułkowskich, w którym mieści się Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej, zawisła tkanina imitująca arkady.

Od 1 sierpnia na placyku przed Teatrem Polskim montowana jest scena. Wcześniej Wydział Gospodarki Miejskiej Urzędu Miejskiego usunął rośliny ozdobne rosnące wokół fontanny, aby nie zostały zniszczone podczas prac i przedstawienia. Na czas przygotowań zdemontowano i przeniesiono również pomnik Marii Koterbskiej stojący przed teatrem.

Usunięte mają zostać także niektóre latarnie. W ich miejscu pojawią się elementy scenografii wyposażone we własne źródła światła.

Zmiany obejmą znacznie większy obszar. Pod zamkiem, wzdłuż ulicy Zamkowej, powstaną detale architektoniczne przypominające kamienice wyburzone w latach 70. XX wieku. Te oraz pozostałe elementy scenografii mają pozostać w przestrzeni miasta aż do października.

Za reżyserię, adaptację i dramaturgię odpowiada Witold Mazurkiewicz. Twórcy chcą wykorzystać przestrzeń wokół Teatru Polskiego do zbudowania własnej wersji Sewilli – miasta, w którym rozgrywa się historia Carmen i Don Joségo.

Nowa interpretacja ma koncentrować się nie tylko na namiętności i zazdrości. W spektaklu mocniej wybrzmią również kwestie wolności, przemocy, toksycznych relacji oraz ceny, jaką główna bohaterka płaci za prawo do decydowania o sobie.

Około 200 wykonawców

W przygotowanie przedstawienia zaangażowanych zostanie około 200 wykonawców. Na scenie pojawią się soliści operowi, aktorzy Teatru Polskiego i Teatru Lalek Banialuka, muzycy orkiestry La Nostra Banda, chórzyści oraz kilkudziesięciu tancerzy wyłonionych podczas specjalnego castingu. Na plenerowej scenie pojawią się między innymi: Bielski Chór Kameralny, Teatra Tańca SYNERGIA i ZPiT działający przy Bielskim Centrum Kultury.

W obsadzie znaleźli się Arkadiusz Anyszka, Gabriela Legun, Monika Ledzion i Andrzej Lampert. 

Witold Mazurkiewicz współpracuje przy tym przedsięwzięciu ze scenografem Damianem Styrną. Obaj przygotowali wcześniej w Teatrze Polskim między innymi „Człowieka z La Manczy”, „Sztukmistrza z miasta Lublina” i „Viva Marię!”.

Za kierownictwo muzyczne, aranżację dzieła Bizeta, dodatkowe kompozycje oraz poprowadzenie orkiestry odpowiada Jacek Obstarczyk. Przy adaptacji współpracowała Marta Gzowska-Sawicka, a asystentką reżysera jest Wiktoria Węgrzyn-Lichosyt.

Kostiumy przygotowuje Iga Sylwestrzak, multimedia Eliasz Styrna, a choreografię i ruch sceniczny Katarzyna Zielonka oraz Mateusz Wojtasiński.

Powrót do pierwotnej wersji „Carmen”

W bielskiej inscenizacji twórcy sięgną po pierwotną wersję opery z dialogami mówionymi. Jak podkreślają organizatorzy, mają one wzmocnić teatralny charakter przedstawienia. Widowisko przygotowywane jest w taki sposób, aby klasyczne dzieło stało się żywą, współczesną opowieścią dostępną dla szerokiej publiczności.

Finał Miejskiej Promenady Kultury

Plenerowa „Carmen” zakończy Miejską Promenadę Kultury. W sierpniu ulica Zamkowa ma zostać zamknięta dla ruchu podczas czterech weekendów i jednego pełnego tygodnia. W programie znajdą się koncerty, warsztaty, pikniki rodzinne, potańcówki oraz spotkania mieszkańców.

Projekt wpisuje się w jedno z głównych założeń Polskiej Stolicy Kultury 2026 – przenoszenie wydarzeń poza siedziby instytucji i wykorzystywanie ulic oraz placów jako przestrzeni kultury.

Opera ma zapoczątkować nową tradycję

Połączenie około 200 wykonawców, kilku miejsc akcji, muzyki, teatru, tańca i multimediów czyni z „Carmen” jedną z największych produkcji tegorocznego programu Polskiej Stolicy Kultury.

Organizatorzy zapowiadają, że przedstawienie może stać się początkiem nowej tradycji plenerowych realizacji operowych w Bielsku-Białej. Czy tak się stanie, zależeć będzie nie tylko od rozmachu produkcji, ale przede wszystkim od tego, jak spektakl sprawdzi się w przestrzeni miasta i jak przyjmie go publiczność.