Czy Bielsko-Biała jest przyjazne dzieciom? Co się sprawdza, a co wymaga poprawy...

Eksperci i studenci Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej w Gliwicach przeanalizowali przestrzenie publiczne w 19 osiedlach i dzielnicach Bielska-Białej pod kątem ich przyjazności dla dzieci. Wyniki pilotażowych badań zaprezentowano 9 marca w Ratuszu podczas spotkania z władzami miasta, radnymi oraz przedstawicielami miejskich instytucji. Analiza wskazuje zarówno miejsca sprzyjające aktywności najmłodszych, jak i obszary wymagające zmian w planowaniu przestrzeni.

Badania przestrzeni miejskiej w 19 dzielnicach

Analiza została przygotowana przez ekspertów oraz studentów III roku Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej, działających w Katedrze Urbanistyki i Planowania Przestrzennego. Pilotaż objął 18 dzielnic i 19 osiedli Bielska-Białej, w tym m.in.: Śródmieście Bielsko, Biała Śródmieście i Biała Wschód, Biała Północ, Dolne i Górne Przedmieście, Osiedle Słoneczne, Bielsko Południe, Osiedle Grunwaldzkie, Biała Krakowska, Lipnik, Hałcnów, Komorowice Krakowskie i Śląskie, Stare Bielsko, Wapienicę, Kamienicę, Leszczyny oraz Mikuszowice Krakowskie.

Badanie miało charakter diagnozy przestrzeni miejskiej w kontekście potrzeb najmłodszych mieszkańców. Wnioski mają stanowić podstawę do dalszych działań planistycznych miasta oraz element przygotowań do ubiegania się o tytuł Miasta Przyjaznego Dzieciom przyznawany przez UNICEF Polska.

Prezentacja wyników w bielskim Ratuszu

Wyniki badań przedstawiono 9 marca podczas spotkania w sali sesyjnej Ratusza. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej, radni z przewodniczącą Rady Miejskiej Dorotą Piegzik-Izydorczyk, członkowie rad osiedli oraz pracownicy miejskich jednostek.

Spotkanie otworzyła naczelnik Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Miejskiego Ewa Swatek, która podziękowała mieszkańcom i przedstawicielom dzielnic za pomoc w pracach terenowych prowadzonych przez studentów.

Podczas spotkania głos zabrał również prezydent miasta.

– Rozpoczynamy procedurę, która w przyszłości ma doprowadzić do uzyskania przez nasze miasto tytułu Miasta Przyjaznego Dzieciom. Dlatego zaczynamy od diagnozy i określenia, co funkcjonuje dobrze, a co wymaga poprawy – powiedział prezydent Bielska-Białej Jarosław Klimaszewski.

Jak przebiegały badania

Metodologię badań zaprezentowała dr Helena Szewiola z Politechniki Śląskiej. W pierwszym etapie studenci przygotowali mapę miejsc istotnych z punktu widzenia dzieci w przestrzeni miejskiej.

Na mapach zaznaczono m.in.:

• place zabaw,
• parki i tereny zielone,
• boiska sportowe,
• siłownie plenerowe,
• szkoły i przedszkola,
• przestrzenie rekreacyjne.

Następnie przeprowadzono wizje terenowe, podczas których dokumentowano stan infrastruktury oraz analizowano jej dostępność i funkcjonalność.

Badacze zwracali uwagę przede wszystkim na trzy grupy czynników:

• bezpieczeństwo,
• dostępność,
• atrakcyjność przestrzeni dla dzieci.

Analiza czterech dzielnic

Podczas spotkania zaprezentowano szczegółowe analizy czterech wybranych obszarów miasta. Wyniki badań przedstawili studenci Politechniki Śląskiej:

• Michał Zamojski – analiza Śródmieścia,
• Kacper Kucza – Osiedle Słoneczne,
• Małgorzata Matusiak – Stare Bielsko,
• dodatkowo zaprezentowano wyniki dotyczące Mikuszowic Krakowskich.

Każda z analiz zawierała ocenę istniejącej infrastruktury oraz zestaw rekomendacji dotyczących jej rozwoju.

Co w Bielsku-Białej działa dobrze

Badacze wskazali kilka elementów przestrzeni miejskiej, które sprzyjają aktywności dzieci. W wielu dzielnicach funkcjonuje rozbudowana sieć terenów zielonych i parków, które stanowią naturalne miejsca rekreacji. Dostępne są także place zabaw, boiska oraz siłownie plenerowe. Istotnym elementem jest również obecność szkół i przedszkoli w strukturze osiedli, co skraca drogę dzieci do placówek edukacyjnych.

W niektórych dzielnicach pozytywnie oceniono także istniejącą infrastrukturę pieszą i rowerową, która umożliwia bezpieczne poruszanie się po okolicy.

Co wymaga poprawy w przestrzeni dla dzieci

Analiza wskazała również szereg obszarów wymagających zmian.

Wśród najczęściej pojawiających się rekomendacji znalazły się:

• zwiększenie liczby placów zabaw oraz ich większe rozproszenie w dzielnicach,
• poprawa oświetlenia przestrzeni, w których przebywają dzieci,
• rozbudowa infrastruktury rowerowej,
• zwiększenie liczby terenów zielonych,
• większa dostępność infrastruktury sportowej.

Badacze zwrócili szczególną uwagę na przyszkolne boiska i place zabaw, które w wielu przypadkach pozostają zamknięte po zakończeniu zajęć szkolnych. Według autorów analiz ich udostępnienie lokalnym społecznościom mogłoby znacząco zwiększyć możliwości aktywności dzieci.

W prezentacjach wskazywano również na potrzebę uzupełniania przestrzeni publicznej o elementy małej architektury – ławki, siedziska, miejsca zacienione czy kosze na śmieci – które umożliwiają dłuższe korzystanie z terenów rekreacyjnych.

Miejsce dla oddolnych inicjatyw młodych mieszkańców

W trakcie badań zwrócono uwagę na inicjatywy podejmowane przez młodych mieszkańców, które nie zawsze mają odpowiednie zaplecze infrastrukturalne.

Jako przykład wskazano jazdę na rowerach w przestrzeniach rekreacyjnych, dla której mogłyby powstawać specjalne obiekty, takie jak pumptracki. Tego typu infrastruktura pozwala na bezpieczne uprawianie sportu i organizowanie aktywności młodzieży w przestrzeni publicznej.

Koncepcja szkolnych ulic

Osobnym zagadnieniem poruszonym podczas spotkania była koncepcja tzw. szkolnych ulic, przedstawiona przez dr Wiktorię Janikowską z Politechniki Śląskiej. Rozwiązanie to polega na czasowym ograniczeniu lub całkowitym wyłączeniu ruchu samochodowego na ulicach znajdujących się bezpośrednio przy szkołach, szczególnie w godzinach rozpoczynania i kończenia zajęć.

Celem takiego rozwiązania jest:

• zwiększenie bezpieczeństwa dzieci,
• ograniczenie ruchu samochodowego w pobliżu szkół,
• zachęcanie do pieszych i rowerowych dojazdów do placówek edukacyjnych.

Badania jako element przygotowań do programu UNICEF

Przeprowadzona analiza stanowi pierwszy etap działań miasta w kierunku uzyskania tytułu Miasta Przyjaznego Dzieciom przyznawanego przez UNICEF Polska. Wyniki badań mają pomóc w określeniu kierunków zmian w planowaniu przestrzennym i organizacji przestrzeni publicznych tak, aby lepiej odpowiadały na potrzeby najmłodszych mieszkańców.

Plansze prezentujące metodologię i wnioski z badań można oglądać przez dwa tygodnie w holu bielskiego Ratusza.