Koncert laureatów Żywieckich Godów oraz wystawa „Dziady Noworoczne, Szlachcice, Jukace, Mikołaje” to dwa wydarzenia 57. Przeglądu Zespołów Kolędniczych i Obrzędowych Żywieckie Gody, które odbędą się w Bielsku-Białej. Tegoroczna edycja festiwalu potrwa od 17 stycznia do 1 lutego i obejmie także Żywiec oraz Milówkę. Organizatorem przeglądu jest Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej.

Wystawa obrzędowych postaci w Galerii Sztuki ROK

Pierwszym z wydarzeń zaplanowanych w Bielsku-Białej jest wystawa „Dziady Noworoczne, Szlachcice, Jukace, Mikołaje”, którą od 16 stycznia można oglądać w Galerii Sztuki Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku‑Białej. Ekspozycja prezentuje stroje obrzędowe, maski oraz atrybuty postaci występujących w grupach kolędniczych tradycyjnie pojawiających się w Beskidzie Śląskim i na Żywiecczyźnie.

Na wystawie zgromadzono elementy związane z grupami Dziadów Noworocznych, Szlachciców, Jukacy oraz Mikołajów, którzy kolędują zarówno w dniu św. Mikołaja, jak i w okresie od św. Szczepana do Nowego Roku. Zwiedzający mogą zapoznać się z różnorodnością form kolędniczych oraz symboliką masek i rekwizytów wykorzystywanych w obrzędach zimowych.

Wernisaż zaplanowano na 16 stycznia o godzinie 17.00. Wystawa będzie dostępna dla publiczności do 6 marca.

Koncert laureatów Żywieckich Godów w Straconce

Drugim wydarzeniem festiwalowym w Bielsku-Białej będzie koncert laureatów 57. Przeglądu Zespołów Kolędniczych i Obrzędowych Żywieckie Gody. Występ odbędzie się 1 lutego o godzinie 17.00 w Miejski Dom Kultury w Bielsku‑Białej – Dom Kultury w Straconce.

Podczas koncertu zaprezentują się grupy nagrodzone w konkursach kolędniczych przeprowadzonych wcześniej w Żywcu i Milówce. Wydarzenie stanowi podsumowanie całego przeglądu i umożliwia publiczności zapoznanie się z najciekawszymi prezentacjami tegorocznej edycji.

Konkursy kolędnicze w Żywcu i Milówce

Główna część Żywieckich Godów odbędzie się tradycyjnie w Żywcu oraz Milówce. W dniach 17–18 stycznia w Klubie MCK Papiernik w Żywcu zaplanowano konkurs grup kolędniczych występujących w izbie. Uczestnicy zaprezentują obrzędy z wykorzystaniem charakterystycznych rekwizytów, takich jak gwiazda, szopka, Turon, koza czy raj.

Konkurs ten skierowany jest również do zespołów obrzędowych kultywujących tradycje m.in. Mikołajów, Herodów, Szlachciców, Pielgrzymów, Trzech Króli, mięsopustników i podłaźników. Prezentacje oceniane są pod kątem zgodności z tradycją oraz formy przekazu.

Drugi konkurs zaplanowano na 24 stycznia w Milówce. Wezmą w nim udział grupy tradycyjnie występujące w plenerze – Dziady Noworoczne oraz Jukacy. Wydarzeniu towarzyszą korowody uliczne, pokazy trzaskania z bata oraz prezentacje barwnych, często abstrakcyjnych postaci obrzędowych, takich jak Konie, Niedźwiedzie, Diabły czy Śmierć.

Kontekst kulturowy i znaczenie przeglądu

Żywieckie Gody są najstarszym wciąż odbywającym się przeglądem kolędniczym w Polsce oraz największą imprezą tego typu w regionie. W kulturze góralskiej okres Bożego Narodzenia i karnawału wiąże się z intensywnym życiem obrzędowym, którego istotnym elementem są kolędowanie, muzyka i wspólne świętowanie.

Celem wydarzenia jest dokumentowanie, ochrona i popularyzacja tradycji zimowego świętowania – od św. Andrzeja, przez Boże Narodzenie i Nowy Rok, aż do zakończenia karnawału – charakterystycznych dla Beskidu Śląskiego, Żywiecczyzny oraz okolic pasma Babiej Góry. W konkursach organizowanych w ramach przeglądu co roku uczestniczy ponad tysiąc wykonawców.

Organizatorzy i wydarzenia towarzyszące

Głównym organizatorem 57. Przeglądu Zespołów Kolędniczych i Obrzędowych Żywieckie Gody jest Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku‑Białej. Współorganizatorami są Miejskie Centrum Kultury w Żywcu, Gminny Ośrodek Kultury w Milówce oraz Miejski Dom Kultury w Bielsku‑Białej.

Program festiwalu uzupełniają liczne wydarzenia towarzyszące, w tym koncerty kolęd, wystawy, warsztaty, degustacje kuchni regionalnej oraz barwne korowody uliczne. Przegląd dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.