Już wkrótce w Bielsku-Białej powstanie nowy park naturalistyczny – tzw. „park-gąbka” przy ul. Stawowej i Spółdzielców. Projekt, który zyskał niemal 5 mln zł dofinansowania z funduszy unijnych, zakłada minimalną ingerencję w przyrodę i edukacyjno-ekologiczny charakter przestrzeni. Choć większość mieszkańców popiera inwestycję, pojawiły się również krytyczne głosy dotyczące ochrony środowiska i zakresu planowanych prac.

Narodziny pomysłu z siłą społecznego głosu

Inicjatywa powstała, gdy mieszkańcy osiedli Kopernika i Wojska Polskiego zaangażowali się w projekt w Budżecie Obywatelskim (2014–2018), zbierając ponad tysiąc głosów poparcia – co dowiodło rosnącego zapotrzebowania na miejską zieleń o naturalistycznym charakterze. To przykład siły społeczności, która przekuła zarośla w inspirujący cel rewitalizacji.

Czego dowiodły badania przyrodnicze?

Inwentaryzacja przeprowadzona w 2023 roku wykazała istnienie cennych ekosystemów: 33 gatunków bezkręgowców, dziesiątek ptaków, ssaków, płazów i gadów oraz licznych roślin chronionych – w tym parzydła, pióropusznika i śnieżyczki. Dominują tu olsze, jesiony i wierzby, choć pojawiły się także obce gatunki inwazyjne, takie jak robinia i orzech włoski. Znaleziono ślady dawnych ogródków działkowych, świadczące o wieloletnim, często chaotycznym użytkowaniu.

Koncepcja – jak będzie wyglądać park?

Miasto zdecydowało się na minimalną ingerencję – tylko około 10% powierzchni zostanie zajęte przez ścieżki i elementy rekreacyjne, reszta ma pozostać dziką enklawą. Park będzie działał jak „gąbka” – magazynując deszczówkę, łagodząc efekt miejskiej wyspy ciepła i poprawiając lokalny mikroklimat.

Ścieżki edukacyjne powstaną z naturalnych materiałów (drewna, krat Wema, mineralno-żywicznych nawierzchni) i zostaną nadwieszone nad terenem wrażliwym, aby nie niszczyć korzeni drzew i umożliwić migrację zwierząt. Uzupełnią je tarasy widokowe, platformy edukacyjne oraz główne wejście z drewnianym podestem.

Co powstanie na tym terenie?

Na obszarze ponad dwóch hektarów przewidziano:

• drewniane pomosty i kładki z tablicami edukacyjnymi,
• plac wejściowy z tarasem i strefą wypoczynku,
• górkę saneczkową dla dzieci – ziemno-roślinną, bez sztucznych konstrukcji,
• niewielki parking na 7 miejsc, w tym jedno dla osób z niepełnosprawnościami,
• elementy małej architektury: ławki, kosze, stoliki edukacyjne, subtelne oświetlenie i monitoring,
• działania ochronne: usunięcie gatunków inwazyjnych i pozostawienie martwego drewna jako siedlisk,
• bioretencyjne rozwiązania zatrzymujące wodę opadową.

Konsultacje społeczne – głos mieszkańców

Między 26 lipca a 12 sierpnia 2024 roku przeprowadzono szeroko zakrojone konsultacje społeczne. Wzięło w nich udział 375 osób, które zgłosiły łącznie 476 uwag. Mieszkańcy najczęściej domagali się maksymalnej ochrony roślin i zwierząt, ograniczenia wycinki, pozostawienia martwych pni jako naturalnych siedlisk, a także zadbania o bezpieczeństwo – zwłaszcza montażu oświetlenia i monitoringu. Ważnym tematem była dostępność ścieżek dla seniorów i osób z niepełnosprawnościami. Większość zgłoszonych postulatów została uwzględniona w dokumentacji – zmieniono układ podestów, zaplanowano dodatkowe punkty świetlne oraz zapewniono, że trasy nie będą kolidować z naturalnymi korytarzami migracji zwierząt.

::news{"type":"see-also","item":"13469"}

Harmonogram projektowy i przetarg

W kwietniu 2024 r. miasto ogłosiło przetarg na opracowanie dokumentacji projektowej, która miała zostać ukończona do końca roku. Na początku 2025 r. projekt był już w zaawansowanej fazie finalizacji. Dotychczas nie ogłoszono jeszcze przetargu na roboty budowlane – urząd zapowiedział, że będzie to możliwe po podpisaniu umowy o dofinansowanie i uzyskaniu wszystkich uzgodnień formalnych.

Dofinansowanie unijne – milionowy impuls

Przełomowym krokiem było przyznanie środków unijnych w ramach naboru FESL.02.15-IZ.01-157/24. Projekt „Ochrona różnorodności biologicznej – park naturalistyczny przy ul. Stawowej i Spółdzielców” uzyskał 4 835 577 zł dofinansowania z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, co stanowi niemal połowę całkowitych kosztów inwestycji (ok. 10,5 mln zł). Lista zatwierdzonych projektów została opublikowana 2 lipca 2025 r., a miasto przygotowuje się do podpisania umowy.

Obecnie Wydział Inwestycji Urzędu Miejskiego jest na etapie pozyskania pozwolenia na budowę. Dokument powinien być wydany na przełomie sierpnia i września. W międzyczasie ruszy procedura zabezpieczenia środków na zadanie i procedura przetargowa, tak aby wykonawca inwestycji, w miarę możliwości, został wyłoniony jeszcze w tym roku.