Po 30 latach od pierwszego projektu. Bucznik w Jaworzu zostanie rezerwatem przyrody

Od 11 listopada blisko 98 hektarów lasu w Jaworzu Nałężu zostanie objętych ochroną rezerwatową. Na stokach Bucznika rosną okazałe buki, jodły i wiązy górskie, a wśród płazów przyrodnicy odnotowali m.in. salamandrę plamistą.

Las pozostanie dostępny dla mieszkańców i turystów. Są już mapy tras, po których będzie można spacerować i jeździć rowerem. 

Bucznik dobrze widać z ulicy Słonecznej w Jaworzu Górnym. Jesienią łatwo rozpoznać go po kolorze – liście buków przybierają rdzawobrązową barwę, która odcina się od ciemnej zieleni świerków na sąsiednich stokach.

Właśnie ten bukowy las zwrócił uwagę przyrodników już ponad trzy dekady temu. 

Pierwszy projekt powstał w 1996 roku

Dokumentację przygotowano na zlecenie ówczesnego wojewódzkiego konserwatora przyrody w Bielsku-Białej. Wśród autorów był Tadeusz Wojtoń, bielski instruktor ochrony przyrody, który przez lata obserwował zwierzęta na Buczniku.

Odnotował tu m.in. dzięcioła czarnego, gołębia siniaka i podkowca małego – jednego z żyjących w Beskidach nietoperzy. Nadleśnictwo Bielsko poparło wówczas utworzenie rezerwatu krajobrazowego. Taka forma ochrony miała pozwolić leśnikom nadal pozyskiwać nasiona miejscowych buków.

Jak opisali w „Przeglądzie Przyrodniczym” Zbigniew Wilczek i Dariusz Halabowski, po likwidacji województwa bielskiego projekt nie doczekał się realizacji. W 2016 roku przyrodnicy wrócili na Bucznik i potwierdzili, że las zachował walory, dla których warto go chronić.

Co obejmie ochrona?

Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach z 22 października 2026 roku ustanawia na Buczniku rezerwat leśny o powierzchni 97,81 ha. Wokół niego wyznaczono dodatkowo 131,33 ha otuliny. Cały teren leży w gminie Jaworze, w granicach Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego i obszaru Natura 2000 Beskid Śląski.

Na stokach Bucznika zachowały się dwa typy lasu charakterystyczne dla niższych partii Beskidów – żyzna buczyna karpacka i kwaśna buczyna górska. Wśród buków, jodeł i wiązów górskich rosną drzewa o wymiarach pomnikowych.

Osobliwością jest też żywiec dziewięciolistny. W rozpoznaniu przywołanym przez badaczy Bucznik był jednym z zaledwie dwóch znanych wówczas stanowisk tej rośliny w Beskidzie Śląskim.

Na spacer i na rower po wyznaczonych trasach

Od 11 listopada po rezerwacie będzie można wędrować wyznaczonymi szlakami pieszymi. Dla rowerzystów wskazano jedną trasę biegnącą drogą leśną.

Przed wycieczką warto sprawdzić jej przebieg, bo szlak rowerowy pokrywa się tylko z częścią tras pieszych. RDOŚ opublikowała obie mapy w jednym pliku – na stronie 2 zaznaczono szlaki piesze, a na stronie 4 trasę rowerową.

Gmina Jaworze pozytywnie zaopiniowała utworzenie rezerwatu i zabiega o ochronę kolejnego fragmentu jaworzańskich lasów. Do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska skierowała wniosek dotyczący kompleksu leśnego „Wysokie” na zachodnim stoku Borowiny.

W sprawie „Wysokiego” samorząd czeka na rozstrzygnięcie.