„Pedanteria – pralnia pamięci”. Nowa książka Grzegorza Madeja o trudnej historii Białej

W ofercie wydawniczej Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej ukazała się książka Grzegorza Madeja „Pedanteria – pralnia pamięci”. Autor opisuje w niej skomplikowaną i niejednoznaczną historię działającej w Białej pralni „Pedanteria”, której losy splatały się z najważniejszymi wydarzeniami XX wieku.

Narracja książki została oparta na biografiach trzech osób związanych z przedsiębiorstwem: Henocha, później Henryka Reicha – Żyda, Gustava Schweitzera – niemieckiego ewangelika oraz Tadeusza Borkowskiego – Polaka i katolika. Dla każdego z nich Bielsko i Biała stały się miejscem nowych możliwości, zawodowych ambicji i życiowych wyborów.

Na podstawie ich losów Grzegorz Madej odtwarza historię pralni od jej powstania pod koniec XIX wieku, przez rozwój po 1918 roku i okres prosperity przed wybuchem II wojny światowej, aż po czasy okupacji niemieckiej. Szczególnie trudny fragment tej historii dotyczy współpracy przedsiębiorstwa z niemieckim nazistowskim obozem koncentracyjnym i zagłady KL Auschwitz.

Publikacja opisuje również powojenne przekształcenia zakładu oraz jego późniejszy upadek, związany z przemianami ustrojowymi na przełomie XX i XXI wieku. Historia „Pedanterii” staje się przy tym punktem wyjścia do szerszej opowieści o pracy, odpowiedzialności, ludzkich postawach i pamięci lokalnej społeczności.

Autor nie ogranicza się do przedstawienia dziejów przedsiębiorstwa. Podejmuje również próbę zmierzenia się z niewygodnymi elementami przeszłości miasta, wydobywając na światło dzienne wydarzenia, które przez lata pozostawały słabo znane lub pomijane.

Recenzentem książki jest dr Jacek Proszyk. W swojej opinii zwraca uwagę na jej wartość naukową, dokumentacyjną i interpretacyjną, a także na połączenie rzetelnych badań archiwalnych z refleksją nad pamięcią kulturową.

Książka „Pedanteria – pralnia pamięci” jest dostępna w ofercie wydawniczej Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej.