W środę, 1 kwietnia 2026 roku, w Beskidzkiej Izbie Lekarskiej w Bielsku-Białej zainaugurowano program edukacyjno-profilaktyczny dotyczący zdrowia jamy ustnej dzieci. Pilotaż, skierowany do uczniów klas I–III szkół podstawowych w województwie śląskim, połączył wystąpienia ekspertów z częścią warsztatową dla przedstawicieli placówek oświatowych i samorządów. Organizatorzy zapowiedzieli, że po zakończeniu pilotażu będą dążyć do rozszerzenia projektu na kolejne województwa.

Spotkanie odbyło się 1 kwietnia 2026 roku w siedzibie Beskidzkiej Izby Lekarskiej przy ulicy Bystrzańskiej 23 w Bielsku-Białej. 

W wydarzeniu uczestniczyli między innymi: senator RP dr Agnieszka Gorgoń-Komor, przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu do spraw Badań Naukowych i Innowacji w Ochronie Zdrowia (honorowy patron programu), doktor nauk medycznych Paweł Barucha, wiceprezes Naczelnej Izby Lekarskiej, oraz Agnieszka Kępińska-Sadowska, dyrektorka Corporate Affairs Central & Eastern Europe w Haleon. Obecni byli także przedstawiciele Polskiego Towarzystwa Studentów Stomatologii, Fundacji Zdrowego Postępu, Konfederacji Lewiatan oraz reprezentanci władz lokalnych.

Program dla najmłodszych uczniów i patronat województwa

Inaugurowany projekt ma charakter edukacyjno-profilaktyczny i jest kierowany do uczniów klas I–III szkół podstawowych. Program został objęty patronatem Marszałka Województwa Śląskiego. W trakcie spotkania przedstawiono założenia pilotażu oraz sposób współpracy między środowiskiem medycznym, ekspertami i instytucjami publicznymi.

Dane o próchnicy: problem zaczyna się wcześnie

W czasie inauguracji przywołano dane wskazujące na wysoką częstość próchnicy wśród dzieci i młodzieży. Według przedstawionych informacji 82 procent dzieci w wieku 6–10 lat w Polsce ma próchnicę, a w grupie osiemnastolatków dotyczy ona niemal 100 procent badanej populacji. Zwracano uwagę, że skutki chorób zębów i jamy ustnej nie kończą się na dolegliwościach bólowych czy konieczności leczenia, ale mogą przekładać się także na codzienne funkcjonowanie dziecka, w tym na samoocenę, stres i dobrostan psychiczny.

Wątek zdrowia ogólnego i funkcjonowania dziecka

W trakcie spotkania poruszono również kwestię wpływu stanu jamy ustnej na zdrowie ogólne i funkcjonowanie dziecka. Wskazywano, że przewlekłe stany zapalne, ból oraz nieleczone ubytki mogą wiązać się z trudnościami w jedzeniu i spaniu, co w praktyce przekłada się na gorszą koncentrację, zmęczenie i absencje w szkole. Zwracano uwagę, że problemy stomatologiczne często współwystępują z czynnikami ryzyka typowymi dla chorób przewlekłych, takimi jak dieta bogata w wolne cukry i niewystarczające nawyki higieniczne, dlatego działania profilaktyczne mają obejmować nie tylko przekaz edukacyjny, ale również praktyczne wzmacnianie codziennych zachowań zdrowotnych.

::video{"type":"onnetwork","item":"492"}

Dlaczego pilotaż w województwie śląskim

Uczestnicy spotkania wskazywali, że województwo śląskie – jako najgęściej zaludniony region kraju – łączy duże miasta, mniejsze miejscowości, tereny poprzemysłowe oraz obszary wiejskie, co pozwala sprawdzić rozwiązania w różnych warunkach. Podkreślano, że gęsta sieć szkół podstawowych oraz duża liczba uczniów ułatwiają dotarcie do dzieci z wielu środowisk i ocenę, które elementy programu można wdrażać szerzej.

Jednocześnie pomysłodawcy programu informowali, że pilotaż ma dostarczyć danych i doświadczeń potrzebnych do dalszych decyzji. Wyrażano nadzieję, że po zakończeniu etapu pilotażowego projekt obejmie także placówki oświatowe w innych województwach, jeśli potwierdzi się skuteczność przyjętych rozwiązań.

Szkoła Podstawowa nr 18 w Bielsku-Białej z dyplomem senackim

W trakcie inauguracji zwrócono uwagę na przykład z Bielska-Białej, który przedstawiono jako jeden z sygnałów zmian w podejściu do profilaktyki stomatologicznej w szkołach. Wskazano Szkołę Podstawową nr 18, gdzie – jak podano – wprowadzono elementy edukacji stomatologicznej. Dyrektorka placówki została uhonorowana specjalnym dyplomem senackim za włączenie tych działań do programu edukacyjnego.

Spotkanie także w formule warsztatowej

Inauguracja miała również część warsztatową. Przedstawiciele szkół, przedszkoli oraz samorządu mieli okazję zapoznać się ze szczegółami profilaktyki mycia zębów u najmłodszych dzieci. Omawiano też aspekty psychologiczne związane z problemami z uzębieniem, w tym możliwe konsekwencje w relacjach rówieśniczych i funkcjonowaniu dziecka: odrzucenie, wstyd oraz obniżoną samoocenę.

Informacje praktyczne i dalsze działania

Zgodnie z przedstawionymi założeniami program ma docierać do uczniów klas I–III szkół podstawowych w województwie śląskim. Podczas inauguracji podkreślano, że działania edukacyjne i profilaktyczne mają być prowadzone w porozumieniu ze szkołami i przy udziale partnerów zaangażowanych w pilotaż. Organizatorzy zapowiedzieli, że kluczowym elementem ma być zbieranie danych z przebiegu programu, tak aby można było ocenić jego efekty oraz przygotować rekomendacje dotyczące ewentualnego rozszerzenia na kolejne regiony.

Zapytaliśmy senator Agnieszkę Gorgoń-Komor o realne możliwości powrotu do szkół gabinetów stomatologicznych

Senator dr Agnieszka Gorgoń-Komor przyznaje, że temat powrotu gabinetów dentystycznych do szkół powraca regularnie, ale jego realizacja nie jest prosta.

– Mówi się o tym od lat, ale wciąż nie ma jasnego modelu. To musi być również inicjatywa ze strony lekarzy. Jeśli w szkołach miałyby powstać gabinety, działałyby na takich samych zasadach jak te prywatne. Pojawia się więc podstawowe pytanie: kto ma to finansować? – wskazuje.

Jak podkreśla, wyposażenie gabinetu stomatologicznego to bardzo duży koszt, który obecnie byłby trudny do udźwignięcia przez państwo.

– Mamy już problem z finansowaniem podstawowego leczenia. Zakup sprzętu, jak unit stomatologiczny, to ogromne wydatki. Dziś państwa po prostu na to nie stać – ocenia.

Zdaniem senator, realnym kierunkiem działań powinna być przede wszystkim profilaktyka.

– Najlepszym rozwiązaniem jest wprowadzenie szerokiej prewencji: regularnych przeglądów, działań edukacyjnych i higienicznych wśród dzieci. Można to realizować we współpracy z zewnętrznymi gabinetami, które już funkcjonują na rynku – zaznacza.

Jak dodaje, część działań profilaktycznych, takich jak przeglądy czy fluoryzacja, już funkcjonuje, jednak dalsze leczenie pozostaje w gestii rodziców.

– Jeśli nie zadbamy o wczesną profilaktykę, dzieci będą trafiać do leczenia z zaawansowaną próchnicą. A dziś wiele z nich jest po prostu wykluczonych z leczenia ze względu na koszty – mówi.

Problemem pozostaje również niedoszacowanie świadczeń stomatologicznych.

– Wycena usług przez NFZ jest znacznie niższa niż rzeczywiste koszty. Do tego dochodzą problemy systemowe w finansowaniu ochrony zdrowia. W efekcie stomatologia w dużej mierze funkcjonuje prywatnie – zauważa.

Senator podkreśla, że konieczna jest zmiana myślenia o systemie.

– Powinniśmy skupić się na profilaktyce, bo to najlepsza inwestycja. Jeśli jej nie wprowadzimy, system będzie stale drenowany przez koszty leczenia – tłumaczy.

Jak dodaje, obecnie trwają prace nad zmianami systemowymi, jednak są one na wczesnym etapie.

– Działa komisja przy Ministrze Zdrowia, która analizuje możliwość rozszerzenia koszyka świadczeń, ale to wciąż faza dyskusji – wskazuje.

W odpowiedzi na brak konkretnych rozwiązań powstała oddolna inicjatywa.

– Chcemy działać małymi krokami. Naszym celem jest rozwijanie programów profilaktycznych i pokazywanie, że to działa. Jeśli zbierzemy konkretne dane, chcemy je przedstawić ministerstwu jako dowód skuteczności – zapowiada.

Koalicja, jak podkreśla, jest otwarta na współpracę.

– Każdy może się w nią włączyć. Finansowanie opiera się na partnerstwie publiczno-prywatnym, bo bez środków nie da się tego zrealizować – dodaje.