Wszystko co powinieneś wiedzieć o systemie kaucyjnym

Od 1 października 2025 w całej Polsce działa powszechny system kaucyjny na wybrane opakowania po napojach. Przy kasie doliczana jest kaucja, którą odzyskasz po zwrocie niezgniecionego opakowania; szkło wielorazowe dołącza od 1 stycznia 2026. Cel: mniej śmieci, więcej recyklingu i spełnienie unijnych poziomów zbiórki. 

Jak system kaucyjny działa w praktyce

Kupujesz napój → płacisz cenę + kaucję → oddajesz puste, oznaczone opakowanie → dostajesz zwrot w gotówce albo bon, który musi być wymienialny na pieniądze (bez zmuszania do zakupów). System jest bezparagonowy: zwracasz gdzie chcesz, liczy się znak kaucji na etykiecie.

Które opakowania mają kaucję

Kaucja obejmuje:

• butelki plastikowe (PET) do 3 l i puszki do 1 l — 0,50 zł za sztukę;
• oraz butelki szklane wielorazowe do 1,5 l — 1,00 zł (od 1.01.2026).
• Wysokość kaucji jest stała i widoczna na etykiecie. 

Czego system nie obejmuje (ważne wyjątki)

Poza systemem są m.in. kartony (np. po sokach/mleku), opakowania po napojach mlecznych (także plastik) oraz szkło jednorazowe (np. wina, „małpki”). Za nie nie zapłacisz kaucji i nie oddasz ich w punktach kaucyjnych — segregujesz jak dotąd. 

Stan opakowania ma znaczenie

Aby automat/sklep przyjął opakowanie i oddał kaucję, musi być ono puste, niezgniecione, z czytelną etykietą i kodem; nakrętka powinna zostać na butelce (to też surowiec). Zgniecione lub bez etykiety = brak zwrotu. 

Gdzie oddać — punkty zbiórki

Wszystkie sklepy >200 m² mają obowiązek przyjmować oznaczone opakowania i zwracać kaucję; mniejsze sklepy mogą dołączyć dobrowolnie (obowiązkowe dla nich jest szkło wielorazowe, jeśli je sprzedają). Do tego butelkomaty w i poza sklepami oraz inne punkty zbiórki. Zwrot zrobisz w dowolnym punkcie. 

Obowiązki sklepów:

• kto musi przyjmować zwroty

• jak wypłaca się pieniądze

• informacja i umowa z operatorem

Sklepy muszą jasno informować o zasadach (oznaczenia, wysokość kaucji) oraz mieć umowę z operatorem systemu, który odbiera odpady i rozlicza kaucje. Brak informacji lub brak umowy to naruszenia. 

• obowiązki sklepów: sankcje

Za niepobieranie/niezwracanie kaucji grożą kary do 500 tys. zł; za brak umowy do 50 tys. zł; są też kary za brak informacji. To ma wymusić sprawne działanie sieci zbiórki. 

Skąd klient ma wiedzieć, że sklep przystąpił do systemu kaucyjnego?

Szukaj oznaczenia przy wejściu/kasie. Sklepy prowadzące zbiórkę mają obowiązek widocznie oznaczyć punkt („tu oddasz butelki/puszki”, informacja o przyjmowaniu opakowań). Resort klimatu zapowiadał takie stałe oznakowania dla klientów. 

Jeśli to duży market (>200 m²) sprzedający napoje – MUSI przyjmować. Supermarkety/dyskonty z definicji są punktami zbiórki (ustawowy obowiązek). Małe sklepy mogą przyjmować dobrowolnie, ale muszą przyjmować szkło wielorazowe, jeśli je sprzedają. 

Butelkomat w sklepie = sklep przyjmuje. Obecność automatu (wewnątrz lub przy wejściu) to jasny sygnał, że placówka jest w systemie i wypłaca kaucję. (Automaty są jednym z oficjalnych punktów zbiórki).

Mapy punktów zbiórki online. Media branżowe informują, że pojawiły się mapy lokalizacji – można sprawdzić, gdzie najbliżej oddasz opakowania. 

Na półce/paragonie zobaczysz „kaucja 0,50/1,00 zł”, ale…To znaczy, że produkt jest kaucyjny (sklep pobiera kaucję), jednak nie każdy mały sklep musi przyjmować PET/puszki (poza szkłem wielorazowym). Odbiór zawsze masz w marketach >200 m². 

Co zrobić, jeśli duży sklep odmawia przyjęcia?

Zgłoś nieprawidłowość do Inspekcji Handlowej (IH). To właściwy adres w przypadku odmowy przyjęcia opakowania, problemów z wypłatą gotówki czy braku oznaczeń. Media i resort wskazują IH (oraz rzeczników konsumentów/UOKiK) jako organy interwencji.

A jeśli nie chcesz oddawać butelek/puszek? gdzie je wyrzucić?

Nie ma mandatu za brak zwrotu – po prostu tracisz kaucję. Jeśli jednak rezygnujesz ze zwrotu, wyrzuć opakowania do właściwych frakcji:

• Butelki PET i puszki → pojemnik żółty (metale i tworzywa sztuczne).Wskazówki: opróżnij do sucha; jeśli nie zwracasz, możesz zgnieść (oszczędza miejsce); nakrętki wrzucaj razem do żółtego.
• Butelki szklane (także te z symbolem kaucji, jeśli nie oddajesz) → pojemnik zielony (szkło).W niektórych gminach: szkło bezbarwne → biały, szkło kolorowe → zielony. Wskazówki: butelka powinna być pusta; metalowe/plastikowe zakrętki odkręć i wrzuć do żółtego.
• Nigdy do zmieszanych (czarny) – chyba że Twoja gmina ma wyjątkowe zasady (rzadko).
• Kosz uliczny tylko awaryjnie – lepiej w domu do właściwej frakcji albo do PSZOK-u przy większych ilościach.

Alternatywy, jeśli nie chcesz sam się bawić:

• Oddaj komuś (rodzina, sąsiad, wolontariusze) – kaucję dostaje ten, kto zwróci.
• Skorzystaj z automatu/punktu zbiórki „po drodze” (często szybciej niż segregacja w domu).

Uwaga praktyczna: jeżeli planujesz zwrócić – nie zgniataj i nie zrywaj etykiet (inaczej automat/sklep nie przyjmie). Jeżeli rezygnujesz ze zwrotu – zgnieć PET/puszkę, żeby nie wozić powietrza; szkła celowo nie tłucz (bezpieczniej i czyściej dla wszystkich).

Okres przejściowy: stare opakowania bez znaku

Przez pierwsze miesiące w sprzedaży są też „stare” napoje bez oznaczenia kaucji — nie płacisz kaucji i nie oddasz ich w systemie. Sklepy mają czas na wprowadzenie opakowań z nową etykietą, więc zawsze sprawdzaj oznaczenie. 

Po co to wszystko?

System ma podnieść zbiórkę butelek i puszek do 77%, a docelowo do 90% (zgodnie z wymogami UE) oraz ograniczyć śmieci w przestrzeni publicznej. Bilans środowiskowy jest dodatni, choć handel ponosi koszty wdrożenia, a w domu trzeba przechować niezgniecione opakowania do zwrotu.