
Tragedia dwóch lotników wydarzyła się w okolicach Cierlicka na Zaolziu. 11 września 1932 r., por. Franciszek Żwirko i inż. Stanisław Wigura lecieli właśnie do Pragi na święto lotnicze, gdy ich samolot RWD-6 rozpadł się w powietrzu. Pilotów pochowano z honorami na warszawskich Powązkach, a w ceremonii pogrzebowej, na którą przybyły tłumy, wziął udział sam prezydent Ignacy Mościcki i marszałek Józef Piłsudski.
Co było przyczyną tragedii?
Polscy lotnicy udawali się na zlot do Pragi. Podczas silnego wiatru postanowili zawrócić samolot, lecz lekka konstrukcja nie wytrzymała naporu wiatru. W wyniku działania sił skrętnych, nieznanych ówczesnym konstruktorom, samolot stracił skrzydła. Spadł w Cierlicku Dolnym w Czechosłowacji, a załoga poniosła śmierć na miejscu. Władze czechosłowackie z honorami przekazały ciała polskich bohaterów stronie polskiej na moście w Cieszynie.
Aby uczcić pamięć tragicznie zmarłych championów lotnictwa, w 1933 r. nazwano ich imieniem bielski plac przy zbiegu ulic Zamkowej, Partyzantów, Sukienniczej, Przekop i Władysława Sikorskiego (miejsce to wcześniej nosiło nazwę placu Wyzwolenia). W 1939 r. administracja niemiecka dokonała zmiany nazwy tego miejsca na Goetheplatz, lecz w 1945 r. powrócono do nazwy przedwojennej.

Plac Żwirki i Wigury zyskał swój obecny kształt dopiero po wyburzeniach okolicznych kamienic w roku 1974 (wyburzenie kamienicy Büttnerów). Wtedy też pojawił się na nim obelisk stylizowany na sylwetkę orła z uniesionymi ku górze skrzydłami. Jak twierdzą świadkowie tamtych czasów, do których dotarła w roku 2004 r. Kronika Beskidzka, elementy rzeźby zostały odlane z betonu w fabryce domów na bielskich Leszczynach, a następnie przewiezione i zmontowane na placu. Zlecenie na wykonanie orła otrzymało KBO Beskid.
Jak pisała ówczesna KB, przez długi czas ten dość tajemniczy obelisk, nieopatrzony żadną stosowną tabliczką, popadał w ruinę. Dopiero w roku 2005 Wydział Gospodarki Miejskiej przystąpił do prac renowacyjnych i odświeżył zaniedbany monument, umieszczając przy nim tablicę poświęconą tragicznie zmarłym pilotom.

Udało nam się dotrzeć do ewidencji miejsc pamięci z roku 2019 i o dziwo, pomnik z placu Żwirki i Wigury nie został w niej ujęty. To potwierdza jedynie fakt, iż według ówczesnych władz miasta nigdy za pomnik nie został uznany. Był to od początku jedynie element architektoniczny, wpisujący się w klimat i nazwę tego miejsca.
Wiemy natomiast, że autorem projektu "Pomnika Lotników", był Jerzy Leski, członek, a później także prezes Związku Polskich Artystów Plastyków. Równocześnie autor wielu aranżacji wnętrz bielskich biur, sklepów itp. uprawiający zarówno grafikę użytkową jak i artystyczną. Pod pomnikiem, w każdą rocznicę wydarzenia, kwiaty składają harcerze i przedstawiciele władz miasta.
Tak było i w tym roku, w 91. rocznicę tragicznej katastrofy.
Brak komentarza, Twój może być pierwszy.
Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu bielskirynek.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz
Zmiana organizacji ruchu na ulicy 1 Maja
Czas na remont wybrali sobie idealnie, w roku Polskiej Stolicy Kultury rozkopać ulicę przy Teatrze, to mistrzostwo i antypatent!
Pablo
18:22, 2026-04-01
Ile będzie kosztować nowy pomnik w Bielsku-Białej?
Z kim to było konsultowane bo nie z mieszkańcami
Krzysztof
14:18, 2026-04-01
Ile będzie kosztować nowy pomnik w Bielsku-Białej?
Koszty to jedno, ale sam projekt – w moim odczuciu – nie jest szczególnie wybitny. Trudno też dostrzec w nim wyraźne nawiązanie do idei połączenia miast. Dodatkowo ta nagość sprawia, że już teraz można przewidzieć, iż pomnik prędzej czy później będzie „ubierany” w sweterki, i to nie tylko zimą. Widziałam również inne propozycje, w tym projekt wygenerowany przez AI, który pojawił się w komentarzach pod jednym z postów na Facebook dotyczących tego pomnika. Szczerze mówiąc, w mojej ocenie wypadł on zdecydowanie lepiej niż obecna koncepcja.
MieszkankaBB
09:25, 2026-04-01
Zadaszenie deptaka w Bielsku-Białej? Nowy pomysł miasta
Brawo Bielsko . Niewiem tylko dlaczego nie piszecie o wiszącej kolejce z dworca PKP do centrum Szczyrku .
Walenty
09:14, 2026-04-01