Dawna „Pedanteria” nie jest dziś tylko zapomnianym budynkiem – część kompleksu nadal służy mieszkańcom, a najbardziej zniszczone fragmenty są wyłączone z użytkowania. O los obiektu zapytał bielski radny Konrad Łoś, a z odpowiedzi miasta wynika, że choć dokumentacja i pozwolenie na część prac są gotowe, remont wciąż nie ma terminu.

Wiceprzewodniczący Rady Miejskiej Konrad Łoś zapytał władze Bielska-Białej o los kompleksu przy ul. 11 Listopada 63, gdzie działała dawna pralnia „Pedanteria”. W interpelacji zwrócił uwagę, że obiekty od dawna nie przeszły kompleksowych prac remontowych, a stan elewacji i dachów może prowadzić do dalszej degradacji zabudowy.
Radny chciał wiedzieć, jakie miasto ma plany wobec nieruchomości, jaki jest aktualny stan techniczny poszczególnych budynków, czy realizowane są zalecenia wynikające z przeglądów oraz w jaki sposób wykorzystywane są obecnie lokale. Poprosił również o przygotowanie harmonogramu działań, informacji o kosztach i możliwych źródłach finansowania. W jego ocenie dalsze odkładanie decyzji może doprowadzić do całkowitej ruiny części kompleksu.
Łoś przypomniał również historyczne znaczenie tego miejsca. Pralnia działała jeszcze przed II wojną światową, a w czasie okupacji została przejęta przez Niemców i pracowała między innymi na potrzeby obozu Auschwitz. Po wojnie wznowiła działalność, którą zakończyła w latach 90. XX wieku. Radny podkreślił także, że o rewitalizację obiektu i przywrócenie pamięci o jego historii apelowali między innymi potomkowie dawnych pracowników pralni.
Z odpowiedzi miasta wynika, że sytuacja techniczna różni się w zależności od budynku. Obiekt przy ul. 11 Listopada 63 jest w stanie zadowalającym. Pokrycie dachowe jest tam na bieżąco naprawiane, ale elewacja wymaga miejscowych prac i zabezpieczeń. Do remontu kwalifikuje się również klatka schodowa, wskazana jest renowacja stolarki drzwiowej oraz kontynuowanie zmiany sposobu ogrzewania.
Najpoważniejsze problemy dotyczą budynku przy ul. 11 Listopada 63a, czyli samej „Pedanterii”. Jego najwyższa część została wyłączona z użytkowania i wymaga kapitalnego remontu. Zakres potrzebnych prac obejmuje wymianę stropu i konstrukcji dachowej, naprawę ścian murowanych oraz dalsze zabezpieczenie obiektu. Dwie niższe części budynku znajdują się w stanie średnim i wymagają częściowych napraw pokrycia dachowego.

Budynek przy ul. 11 Listopada 63b miasto ocenia jako znajdujący się w stanie zadowalającym. Konieczne są tam jednak naprawy dachu i obróbek blacharskich, a także usunięcie zawilgocenia przy ścianach fundamentowych. Prowadzone są również miejscowe naprawy elewacji i stopniowa zmiana sposobu ogrzewania.
W przypadku zabudowy oznaczonej numerem 63c jedna część jest w stanie zadowalającym, ale wymaga bieżących napraw dachu oraz zabezpieczenia ściany zachodniej. Druga została wyłączona z użytkowania. Konieczna byłaby tam odbudowa dachu i naprawa ścian murowanych. Miasto przyznaje jednocześnie, że w dalszej perspektywie analizowana może być rozbiórka tej części kompleksu, pod warunkiem uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Władze Bielska-Białej deklarują, że mają świadomość zarówno historycznej wartości „Pedanterii”, jak i jej złego stanu. Jak wynika z odpowiedzi, różne pomysły na zagospodarowanie tej przestrzeni rozważano już ponad dwa lata wcześniej, podczas starań miasta o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2029.
Brano wówczas pod uwagę stworzenie przestrzeni społeczno-kulturalnej. W obiekcie mogłyby się znaleźć wystawy, pracownie artystyczne, centrum edukacji medialnej oraz część restauracyjna. Miasto nie wskazało jednak, czy któraś z tych funkcji została ostatecznie wybrana i kiedy miałaby zostać zrealizowana.
O planach związanych z dawną pralnią pisaliśmy w artykule: Pedanteria – nowoczesne centrum kultury i edukacji w miejscu o niezwykłej historii
W odpowiedzi nie przedstawiono również harmonogramu kompleksowej modernizacji ani szacowanych kosztów inwestycji. Na tym etapie jest więc wizja możliwego wykorzystania budynku, ale nie ma potwierdzonego programu prac obejmującego cały kompleks.
W odniesieniu do samej „Pedanterii” wykonano już część przygotowań formalnych. Miasto informuje, że opracowana została dokumentacja projektowa i uzyskano pozwolenie na budowę obejmujące odbudowę dachu oraz wymianę stropu.
Nie oznacza to jednak, że roboty rozpoczną się w najbliższym czasie. „Realizacja tych prac uzależniona jest jednak od realizacji docelowej koncepcji zagospodarowania obiektu, która z kolei determinowana jest pojawieniem się atrakcyjnego dofinansowania zewnętrznego” – przekazał zastępca prezydenta Bielska-Białej Igor Kliś.
Odpowiedź pokazuje więc, że miasto dysponuje dokumentami pozwalającymi podjąć najważniejsze prace konstrukcyjne, ale wiąże ich wykonanie z szerszym projektem adaptacji budynku. Kluczowe ma być również pojawienie się programu, z którego można będzie uzyskać środki zewnętrzne.

Miasto zapewnia, że na bieżąco realizowane są zalecenia związane z bezpieczeństwem użytkowania budynków zamieszkałych. Dotyczy to przede wszystkim napraw dachów w obiektach przy ul. 11 Listopada 63 i 63b oraz utrzymywania sprawności instalacji wodno-kanalizacyjnych, gazowych i elektrycznych.
Prace te są prowadzone na podstawie okresowych kontroli technicznych, kominiarskich, gazowych i elektrycznych. Nie zastępują jednak kompleksowego remontu części zabudowań, które pozostają wyłączone z użytkowania. W przypadku „Pedanterii” miasto koncentruje się obecnie na przygotowaniu inwestycji i zabezpieczeniu obiektu, a nie na pełnej rewitalizacji.
Sprawa wpisuje się w szerszy problem zagospodarowania historycznych budynków w centrum Bielska-Białej, których remont wymaga zarówno dużych nakładów, jak i znalezienia funkcji pozwalającej utrzymać je w kolejnych latach. Jest też częścią dłuższego procesu poszukiwania zewnętrznych źródeł finansowania dla miejskich inwestycji w zabytkowe nieruchomości.
Miasto przedstawiło również aktualny sposób użytkowania wszystkich obiektów w kompleksie. W budynku przy ul. 11 Listopada 63 zajętych jest sześć z ośmiu mieszkań, a wynajmowane są dwa z trzech lokali użytkowych.
Sama „Pedanteria”, czyli budynek przy ul. 11 Listopada 63a, pozostaje pustostanem. W obiekcie przy numerze 63b zasiedlonych jest dziewięć z czternastu lokali mieszkalnych, natomiast pięć mieszkań pozostaje pustych. Przy ul. 11 Listopada 63c wynajmowany jest jeden z dwóch lokali użytkowych oraz garaż.
Historia dawnej pralni została przypomniana podczas Polskiej Stolicy Kultury 2026. W styczniu Teatr Polski przygotował w tym miejscu instalację artystyczną „Pralnia pamięci”, łączącą elementy teatru, dokumentu i sztuki współczesnej. Wydarzenie opowiadało o mieszkańcach budynku oraz więźniach Auschwitz-Birkenau, dla których pralnia była jednym z punktów kontaktu ze światem poza obozem. Więcej o wydarzeniu można przeczytać w materiale portalu.
::news{"type":"see-also","item":"23611"}
Mur nad Białą pokryty graffiti
Szanowna redakcjo w Bielsku-Biała ! ,, Nie bedzie Niemice pluł nam w twarz ,, - w artykule o pomazanym murze Pani wstawiła termin znieważający naród Wandalów ! Czy nie wiesz że my jesteśmy twórcami Państwa Polskiego ! Więc komu napluto w twarz ?
@WŻaglewski
21:59, 2026-11-17
Trzech kierowców quadów ukaranych za wjazd do lasu
Chory kraj! Pojazdy służące do zrywki drzewa robią nieporównywalnie większe spustoszenia w ekosystemie. Ba! Sama wycinka to gwałt na przyrodzie. Strzelanie do zwierząt dla tzw "zabawy", a quad to przestępstwo. Ale czemu się dzieje c patrząc na sam szczyt.... łancuszka władzy
Kamerdyner
10:43, 2026-11-17
Ostrzeżenie pierwszego stopnia dla miejscowości
Klikbajtowe fest. INFORMUJCIE a nie sansacjonujcie.
Ja
15:40, 2026-11-16
Data Center po Fiacie. Co ustalił magistrat?
Nie zgadzam sie
Zofia
13:51, 2026-11-16
Brak komentarza, Twój może być pierwszy.
Dodaj komentarz
Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu bielskirynek.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz