Czy powinniśmy bać się Data Center w Bielsku-Białej? Inwestor odpowiada na pytania o wodę, prąd i hałas

Na terenie dawnej fabryki silników Fiata w Bielsku-Białej ma powstać duże centrum danych przeznaczone dla sztucznej inteligencji i wysokowydajnych obliczeń. Projekt rozwijają DL Invest Group, Boosteroid i Argentum AI. Inwestycja może przynieść miastu nowe miejsca pracy i zaplecze technologiczne, ale budzi też pytania o zużycie energii i wody, hałas oraz wpływ na otoczenie. Zapytaliśmy inwestora o konkrety. Odpowiedzi są obszerne, jednak w kilku kluczowych sprawach nadal nie padło jednoznaczne „tak” lub „nie”.

Co już wiemy, a czego nadal nie wiadomo

Z odpowiedzi DL Invest Group wynika, że pierwszy etap centrum danych ma dysponować mocą około 50 MW IT i zostać uruchomiony do końca 2026 roku. Infrastruktura ma powstać głównie poprzez adaptację istniejących budynków dawnego kompleksu przemysłowego. Podstawowym sposobem chłodzenia ma być chłodzenie cieczą w zamkniętym obiegu.

Nadal nie wiadomo jednak, czy został już złożony wniosek o wydanie decyzji środowiskowej ani czy formalnie rozpoczęła się procedura oceny oddziaływania na środowisko. Inwestor nie potwierdził również, czy złożył wniosek o pozwolenie na budowę. Nie podał dokładnego rocznego zużycia wody, całkowitego zapotrzebowania obiektu na energię ani liczby osób, które znajdą zatrudnienie bezpośrednio w centrum danych. Nie wiadomo też, czy energia dla wszystkich zapowiadanych etapów została już zabezpieczona i ile ciepła z serwerów rzeczywiście mogłoby trafić do miejskiej sieci.

Od fabryki silników do infrastruktury AI

Teren dawnej fabryki Fiata przez dziesięciolecia był jednym z najważniejszych obszarów przemysłowych Bielska-Białej. Teraz część kompleksu ma zostać przystosowana do nowej funkcji – centrum danych obsługującego sztuczną inteligencję, usługi chmurowe i wysokowydajne systemy obliczeniowe.

We wcześniejszych komunikatach dotyczących przedsięwzięcia pojawiała się wartość 82 MW IT dla pierwszego etapu, następnie ponad 200 MW w kolejnych etapach, a w dalszej perspektywie nawet ponad 1 GW.

W odpowiedzi przesłanej redakcji DL Invest Group podał jednak, że pierwszy etap ma mieć około 50 MW mocy IT, natomiast 82 MW to obecnie maksymalna moc GPZ, czyli głównego punktu zasilania znajdującego się na terenie kompleksu.

Inwestor przedstawia tę różnicę jako doprecyzowanie wcześniejszych informacji, a nie zmniejszenie projektu. Z przekazanych odpowiedzi nie da się jednak rozstrzygnąć, czy zmienił się zakres pierwszego etapu, czy jedynie sposób opisywania jego parametrów.

Nie nowa inwestycja na pustym terenie

DL Invest Group podkreśla, że nie będzie to klasyczne centrum danych budowane od podstaw na niezagospodarowanym terenie. Projekt ma być realizowany na obszarze poprzemysłowym, z wykorzystaniem istniejących budynków oraz infrastruktury energetycznej, wodnej, technicznej i drogowej dawnego kompleksu.

Docelowo teren ma funkcjonować jako park technologiczno-produkcyjny. Obok działalności przemysłowej mają się w nim rozwijać infrastruktura cyfrowa, automatyka, robotyka, sztuczna inteligencja oraz działalność badawczo-rozwojowa.

Dlaczego centra danych budzą emocje?

Największe centra danych są dużymi odbiorcami energii elektrycznej. W zależności od zastosowanej technologii mogą również potrzebować znacznych ilości wody do chłodzenia. Źródłem potencjalnych uciążliwości bywają instalacje chłodnicze, agregaty awaryjne oraz infrastruktura energetyczna.

W Polsce protesty lub spory wokół podobnych inwestycji pojawiały się m.in. w Kajetanach w gminie Nadarzyn, Regułach w gminie Michałowice oraz w rejonie Piaseczna i Józefosławia. Mieszkańcy zwracali uwagę przede wszystkim na lokalizację obiektów, pobór wody, hałas i skalę inwestycji.

Z drugiej strony w Danii i Finlandii rozwijane są projekty, w których ciepło powstające podczas pracy serwerów jest wykorzystywane w systemach ciepłowniczych. Takie rozwiązania funkcjonują lub są przygotowywane m.in. w Odense, Haminie i rejonie Espoo.

Sam fakt, że powstaje centrum danych, nie przesądza więc o jego rzeczywistym wpływie na otoczenie. Znaczenie mają przede wszystkim zastosowana technologia, sposób chłodzenia, zapotrzebowanie na energię i wodę oraz lokalizacja obiektu.

Zapytaliśmy inwestora

Redakcja Bielskiego Rynku skierowała do przedstawicieli projektu pytania dotyczące procedur środowiskowych, pozwolenia na budowę, harmonogramu, poboru energii i wody, sposobu chłodzenia, możliwości wykorzystania ciepła odpadowego, hałasu, agregatów awaryjnych, oświetlenia oraz korzyści dla miasta.

Na początku odpowiedzi inwestor zwrócił uwagę na charakter całego przedsięwzięcia:

„Chcielibyśmy podkreślić jedną zasadniczą kwestię, która jest istotna dla właściwego zrozumienia projektu.

Nie mówimy o budowie od podstaw klasycznego centrum danych na niezabudowanym terenie. Projekt realizowany jest jako transformacja istniejącego kompleksu przemysłowego typu brownfield, z wykorzystaniem istniejących budynków, infrastruktury energetycznej, technicznej, wodnej, drogowej oraz pozostałego uzbrojenia terenu.

Celem projektu jest nadanie części istniejącego kompleksu nowej funkcji związanej z infrastrukturą cyfrową, AI i wysokowydajnymi systemami obliczeniowymi. Jest to element szerszej transformacji parku z tradycyjnego kompleksu przemysłowego w nowoczesny park przemysłowo-technologiczny”.

Czy został już złożony wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach?

„Proces środowiskowy dla projektu został rozpoczęty i jest prowadzony równolegle z projektowaniem technicznym.

Należy przy tym podkreślić, że inwestycja wykorzystuje istniejący obiekt przemysłowy oraz istniejącą infrastrukturę techniczną. Zakres wymaganych decyzji i uzgodnień jest więc analizowany w odniesieniu do adaptacji istniejącego kompleksu do nowej funkcji Data Center, a nie realizacji całkowicie nowego kompleksu na terenie greenfield.

Dokumentacja środowiskowa uwzględniać będzie wszystkie elementy wymagane przepisami prawa dla ostatecznie przyjętej konfiguracji technicznej”.

Czy rozpoczęła się procedura oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko – OOŚ/EIA?

„Prowadzone są wymagane analizy i opracowania środowiskowe.

Zakres formalnej procedury, w tym ewentualna konieczność przeprowadzenia pełnej oceny oddziaływania na środowisko, będzie wynikał z kwalifikacji przedsięwzięcia przez właściwe organy administracji i finalnego zakresu technicznego projektu.

Chcemy, aby cały proces został przeprowadzony transparentnie i zgodnie ze wszystkimi obowiązującymi wymaganiami środowiskowymi”.

Czy został już złożony wniosek o pozwolenie na budowę?

„Projekt wykorzystuje przede wszystkim istniejące obiekty, które będą dostosowywane do nowej funkcji.

Dokumentacja projektowa oraz wymagane zgłoszenia i pozwolenia są przygotowywane etapowo, odpowiednio do zakresu adaptacji budynków, infrastruktury technicznej, energetycznej i chłodniczej.

Nie jest to zatem klasyczny projekt polegający na wybudowaniu całego Data Center od podstaw. Znacząca część prac polega na technologicznym dostosowaniu istniejącej infrastruktury przemysłowej”.

Kiedy ma zostać uruchomiony pierwszy etap?

„Prace przygotowawcze, projektowe i adaptacyjne są już prowadzone. Naszym celem pozostaje uruchomienie pierwszego etapu o mocy około 50 MW IT do końca 2026 roku.

Projekt będzie realizowany modułowo, dzięki czemu kolejne części infrastruktury mogą być uruchamiane etapami wraz ze wzrostem zapotrzebowania”.

Jak będzie chłodzone centrum danych i ile wody zużyje?

„To jeden z obszarów, w którym współczesne Data Center AI zasadniczo różnią się od wielu historycznych centrów danych.

Projekt w Bielsku-Białej jest przygotowywany przede wszystkim dla obliczeniowej infrastruktury GPU. Podstawowym rozwiązaniem będzie chłodzenie cieczą – Direct Liquid Cooling (DLC) – pracujące w zamkniętym obiegu.

Medium chłodzące po pierwszym napełnieniu instalacji pozostaje w systemie, cyrkuluje w zamkniętym obiegu i jest wielokrotnie wykorzystywane. Nie jest to rozwiązanie zakładające ciągłe zużywanie dużych ilości wody poprzez chłodzenie wyparne.

Układ zostanie napełniony raz, z wykorzystaniem istniejącej infrastruktury zakładu produkcyjnego Fiata. Woda będzie potrzebna przede wszystkim do:

• pierwszego napełnienia instalacji – jednorazowo nie więcej niż roczne aktualne zużycie Elektropoli;
• potrzeb sanitarnych pracowników.

Trudno podawać liczby m³/rok, niemniej na pewno będzie to mniejsza ilość rocznego zużycia wody niż aktualne zużycie zakładów produkcyjnych, w tym np. Elektropoli.

Istotne jest, że projekt wykorzystuje istniejącą infrastrukturę wodną kompleksu, a przyjęta technologia ma na celu ograniczenie zużycia wody. Zakładamy również, że zapotrzebowanie nowej funkcji będzie niższe od historycznego zapotrzebowania na wodę związanego z działalnością produkcyjną prowadzoną wcześniej na terenie kompleksu.

Jest to jeden z powodów, dla których nie należy porównywać tego projektu bezpośrednio ze starszymi generacjami Data Center wykorzystującymi intensywne chłodzenie wyparne”.

Od redakcji: mimo dodatkowego pytania inwestor nie podał przewidywanego rocznego zużycia wody w metrach sześciennych. Porównanie z obecnym zużyciem zakładów produkcyjnych oraz historycznym zapotrzebowaniem dawnej fabryki nie pozwala ustalić konkretnej wielkości poboru wody przez centrum danych.

Czy ciepło z serwerów może trafić do miejskiej sieci?

„Tak. Odzysk i gospodarcze wykorzystanie ciepła odpadowego stanowią jeden z elementów analizowanej architektury energetycznej projektu. Prowadzimy w tym zakresie rozmowy w ramach szerszej współpracy energetycznej. Analizujemy kilka sposobów wykorzystania ciepła:

• przekazanie do systemu ciepłowniczego;
• wykorzystanie na potrzeby własne kompleksu;
• wykorzystanie w procesach technologicznych innych użytkowników parku;
• wykorzystanie w rozwiązaniach kogeneracyjnych i trigeneracyjnych.

W przypadku Data Center wykorzystującego chłodzenie cieczą odzysk ciepła jest szczególnie interesujący, ponieważ energia cieplna jest odbierana bezpośrednio z infrastruktury IT.

Po zakończeniu tych analiz będziemy mogli przedstawić konkretną wartość możliwej do odzyskania i wykorzystania mocy cieplnej”.

Od redakcji: możliwość wykorzystania ciepła jest na razie analizowana. Inwestor nie podał jeszcze, ile ciepła będzie można odzyskać ani czy zawarto w tej sprawie konkretne porozumienie dotyczące miejskiego systemu ciepłowniczego.

Jakie będzie rzeczywiste zapotrzebowanie na energię?

„Chcielibyśmy tutaj doprecyzować wskazaną w pytaniu wartość.

Pierwszy etap projektu zakłada około 50 MW mocy IT, a nie 82 MW, który stanowi aktualnie maksymalną moc naszego GPZ.

Projekt jest przygotowywany z myślą o bardzo wysokiej efektywności energetycznej, a jego ostateczne PUE zostanie potwierdzone po zamknięciu szczegółowego projektu technicznego”.

Od redakcji: 50 MW dotyczy mocy wykorzystywanej przez infrastrukturę IT. Ponieważ ostateczny wskaźnik PUE nie jest jeszcze znany, na podstawie tej odpowiedzi nie można ustalić całkowitego zapotrzebowania pierwszego etapu na energię, obejmującego również m.in. chłodzenie i pozostałą infrastrukturę techniczną.

Czy zabezpieczono energię dla wszystkich planowanych etapów?

„Program energetyczny jest realizowany etapowo i w sposób skoordynowany”.

Od redakcji: odpowiedź nie rozstrzyga, czy energia potrzebna dla wszystkich zapowiadanych etapów została już zabezpieczona.

Jakie korzyści ma odnieść Bielsko-Biała?

„Patrzymy na ten projekt znacznie szerzej niż wyłącznie przez pryzmat liczby bezpośrednio zatrudnionych osób, przy czym proszę mieć na względzie, że docelowo ta infrastruktura będzie rozwijana równolegle z rozwojem przemysłu oraz usług w ramach parku technologiczno-produkcyjnego z mocnym naciskiem na centra badań i rozwoju, w tym pod kątem AI – zakładamy, że po zakończeniu inwestycji w parku będzie pracować kilka tysięcy osób.

Jest to przede wszystkim projekt transformacji istniejącego kompleksu przemysłowego w nowoczesny park przemysłowo-technologiczny. Proszę mieć na względzie, że nie budujemy na terenach zielonych nowych zakładów i miejsc pracy, ale dokonujemy transformacji terenów poprzemysłowych z wykorzystaniem istniejącej infrastruktury, tworząc nowoczesny park technologiczno-produkcyjny.

Bielsko-Biała i cały region posiadają bardzo silne tradycje przemysłowe. Jednocześnie europejski przemysł znajduje się obecnie w okresie ogromnych problemów, czego efektem są likwidacje miejsc pracy i konieczność przeprowadzenia fundamentalnej transformacji związanej z automatyzacją, robotyzacją, sztuczną inteligencją oraz cyfryzacją procesów produkcyjnych.

Polski przemysł nie może w długiej perspektywie konkurować wyłącznie niższymi kosztami. Musi konkurować również technologią, produktywnością, jakością i efektywnością.

Do tego potrzebna jest lokalna infrastruktura cyfrowa.

Projekt może przynieść Bielsko-Białej między innymi:

• rozwój nowego sektora gospodarki opartego na AI, HPC i usługach cloud;
• przyciągnięcie kolejnych inwestorów technologicznych;
• rozwój wysoko kwalifikowanych miejsc pracy;
• budowę lokalnych kompetencji w zakresie AI, automatyzacji, energetyki i infrastruktury cyfrowej;
• współpracę z uczelniami i tworzenie zaplecza badawczo-rozwojowego;
• stworzenie infrastruktury wspierającej automatyzację i robotyzację lokalnego przemysłu;
• wykorzystanie istniejącego majątku przemysłowego zamiast zajmowania nowych terenów;
• modernizację lokalnej infrastruktury elektroenergetycznej;
• możliwość zagospodarowania ciepła odpadowego;
• dodatkowe wpływy podatkowe;
• zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej miasta i całego regionu.

Co równie istotne, inwestycja wpisuje się w strategiczny europejski kierunek budowania suwerenności cyfrowej i własnej infrastruktury AI.

Data Center, infrastruktura cloud i dostęp do mocy obliczeniowej stają się obecnie takim samym elementem infrastruktury gospodarczej, jak energia, transport czy telekomunikacja.

Europa, Polska i poszczególne regiony konkurują dzisiaj o tego rodzaju projekty, ponieważ dostęp do infrastruktury obliczeniowej będzie w coraz większym stopniu determinował możliwości rozwoju przemysłu, nauki, usług i całej gospodarki”.

Od redakcji: zapowiadane przez inwestora „kilka tysięcy osób” nie oznacza zatrudnienia wyłącznie w centrum danych. Liczba ta ma dotyczyć całego parku technologiczno-produkcyjnego, obejmującego działalność przemysłową, usługową oraz badawczo-rozwojową. Inwestor nie podał, ile osób miałoby pracować bezpośrednio przy obsłudze centrum danych.

Co z hałasem?

„Kwestia hałasu jest jednym z parametrów uwzględnianych w projektowaniu infrastruktury Data Center tak, aby nie oddziaływała poza granice parku przemysłowego Fiata.

Głównymi potencjalnymi źródłami hałasu będą przede wszystkim agregaty awaryjne podczas ich testów lub rzeczywistej pracy awaryjnej – infrastruktura ta będzie zabezpieczona akustycznie przed jej oddziaływaniem, tj. spełniać musi obowiązujące w Polsce dopuszczalne poziomy hałasu.

Zakładamy, że nie będzie to oddziaływać na sąsiednie tereny, ponieważ mamy do czynienia z drogami oraz torami, a więc zasadniczo będzie niższe oddziaływanie od tych emitorów. Przypominam, że teren jest terenem przemysłowym i nie sąsiaduje z zabudową mieszkaniową i jest otoczony drogami oraz torami kolejowymi”.

Od redakcji: zapewnienie, że hałas nie będzie oddziaływał poza teren kompleksu, jest na tym etapie deklaracją inwestora. Jej weryfikacja będzie możliwa na podstawie dokumentacji projektowej, analiz akustycznych oraz – jeśli będą wymagane – dokumentów środowiskowych.

Jak będą pracowały agregaty awaryjne?

„Agregaty nie będą podstawowym źródłem energii dla Data Center. Stanowią jedną z warstw systemu bezpieczeństwa energetycznego i mają pracować przede wszystkim w przypadku awarii podstawowych źródeł zasilania oraz podczas wymaganych testów – zawsze z oddziaływaniem w ramach nieruchomości otoczonej drogami i torami w ramach parku przemysłowego byłego Fiata”.

Czy centrum danych zwiększy zanieczyszczenie światłem?

„Data Center nie wymaga intensywnego całodobowego oświetlenia zewnętrznego.

Sytuacja z oświetleniem nie zmieni się co do zasady w stosunku do obecnej sytuacji na terenie zakładu produkcyjnego Fiata.

Oświetlenie zewnętrzne będzie projektowane przede wszystkim dla bezpieczeństwa, komunikacji i ochrony obiektu. Zakładamy zastosowanie rozwiązań ograniczających emisję światła poza teren inwestycji, w szczególności:

• kierunkowych opraw LED z ograniczeniem emisji światła powyżej płaszczyzny poziomej;
• odpowiedniego kierowania strumienia świetlnego na drogi, ciągi komunikacyjne i strefy wymagające oświetlenia;
• automatyki sterującej;
• ograniczania natężenia oświetlenia w okresach niewymagających pełnego poziomu oświetlenia;
• czujników i sterowania strefowego tam, gdzie będzie to technicznie uzasadnione;
• ograniczenia dekoracyjnego oświetlenia elewacji i infrastruktury technicznej;
• odpowiedniego rozmieszczenia i wysokości opraw, aby ograniczyć oddziaływanie na tereny znajdujące się poza kompleksem.

Oświetlenie nie zmieni się w stosunku do obecnej sytuacji na parku i na pewno nie będzie oddziaływać poza jego granice – przypominam, że mówimy o dużych terenach fabrycznych / zakładzie produkcyjnym Fiat”.

Od redakcji: także zapewnienie, że światło nie będzie oddziaływać poza granice kompleksu, jest obecnie deklaracją inwestora. Zastosowanie zapowiadanych rozwiązań będzie można ocenić na podstawie dokumentacji technicznej oraz ostatecznego sposobu wykonania oświetlenia.

Inwestor: nie chcemy zastępować przemysłu

W podsumowaniu przesłanym redakcji DL Invest Group podkreśla:

„Chcielibyśmy podkreślić, że projekt w Bielsku-Białej nie polega na zastępowaniu przemysłu Data Center.

Jego istotą jest transformacja przemysłu i przygotowanie istniejącego kompleksu do gospodarki kolejnej generacji.

Wykorzystujemy istniejące opuszczone i zdegradowane budynki, istniejącą infrastrukturę energetyczną, wodną i techniczną oraz teren, który przez dziesięciolecia pełnił funkcje przemysłowe.

Na tej bazie chcemy stworzyć nowoczesną infrastrukturę AI i Data Center, która może funkcjonować obok działalności przemysłowej i jednocześnie wspierać jej dalszą automatyzację, robotyzację i poprawę konkurencyjności.

Rozumiemy zainteresowanie mieszkańców projektem i jesteśmy gotowi odpowiadać na merytoryczne pytania dotyczące energii, wody, środowiska, hałasu, bezpieczeństwa oraz wpływu inwestycji na otoczenie.

Uważamy jednak, że dyskusja o tak istotnym projekcie powinna opierać się na rzeczywistych parametrach projektowanej infrastruktury i współczesnej technologii, a nie na parametrach starszych generacji Data Center czy rozwiązaniach technologicznych, których w Bielsku-Białej nie planujemy stosować.

Projekt stanowi dla Bielska-Białej możliwość stworzenia nowego, długoterminowego filaru rozwoju gospodarczego i technologicznego oraz wykorzystania istniejącego dziedzictwa przemysłowego do budowy infrastruktury potrzebnej polskiej gospodarce kolejnej generacji”.

Odpowiedzi są, ale nie zamykają sprawy

Stanowisko inwestora pozwala lepiej zrozumieć planowaną technologię i sposób wykorzystania dawnego kompleksu Fiata. Nie rozstrzyga jednak kilku kwestii najważniejszych z punktu widzenia mieszkańców. Brakuje jednoznacznych informacji o złożonych wnioskach i rozpoczętych procedurach administracyjnych, dokładnym zużyciu wody, całkowitym zapotrzebowaniu na energię oraz liczbie miejsc pracy bezpośrednio związanych z centrum danych.

Na konkrety trzeba będzie również poczekać w sprawie wykorzystania ciepła odpadowego, zabezpieczenia energii dla kolejnych etapów oraz prognozowanego oddziaływania hałasu i oświetlenia. Dopiero dokumentacja projektowa, środowiskowa i techniczna pozwoli porównać deklaracje inwestora z parametrami planowanej inwestycji.

PRZECZYTAJ TAKŻE:

DL Invest odpowiada po proteście: abonament za 100 zł i zapewnienia o miejscach pracy