Pogrzeb z trumną lub kremacja i pochowanie urny na cmentarzu - takie możliwości mają dziś rodziny zmarłych w Polsce. Przechowywanie prochów w domu, rozsypanie ich w górach czy zakopanie urny we własnym ogrodzie nadal nie są dozwolone.

Zapowiadane zmiany przepisów pozostają na etapie uzgodnień.

Kremacja jest legalna. Co dalej z urną?

Podstawowe zasady określa ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych z 1959 roku, wielokrotnie od tego czasu nowelizowana. Dopuszcza pochówek w grobach ziemnych, murowanych i katakumbach. Po kremacji prochy można złożyć również w kolumbarium, czyli budowli z niszami przeznaczonymi na urny.

Kremacja nie oznacza jednak swobody w wyborze miejsca pozostawienia prochów. Urna może trafić do grobu na cmentarzu albo do znajdującego się tam kolumbarium.

Przepisy nie pozwalają zatrzymać jej na stałe w mieszkaniu ani pochować pod drzewem na prywatnej działce. Nie dopuszczają też swobodnego rozsypywania prochów w lesie, nad jeziorem czy w górach. Sama wola zmarłego nie znosi tych ograniczeń. Miejsce pochówku to odrębna sprawa od charakteru pożegnania. Pogrzeb może mieć formę religijną lub świecką.

Ustawa chroni również możliwość pochowania osoby niewierzącej lub innego wyznania na cmentarzu wyznaniowym, jeżeli w danej miejscowości nie ma cmentarza komunalnego. Ochrona obejmuje także osoby posiadające nabyte prawo do pochówku w określonym miejscu oraz wskazanych w ustawie bliskich.

Pochówek za granicą jest możliwy

Rodzina może zdecydować o przewiezieniu urny do innego kraju. Wymaga to jednak dopełnienia formalności i sprawdzenia zasad obowiązujących w miejscu docelowym.

Pozwolenie na wywóz szczątków z Polski wydaje właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny. Trzeba przedstawić wymagane dokumenty władz państwa docelowego, a także państw tranzytowych, potwierdzające brak przeszkód do przewozu lub pochowania. Pozwolenie starosty dotyczy innej sytuacji - sprowadzania zwłok lub szczątków z zagranicy do Polski.

Prochy umieszczone w szczelnym, odpornym na uszkodzenia pojemniku mogą być przewożone w sposób zapewniający ich poszanowanie, także prywatnym samochodem. Przy podróży samolotem należy wcześniej sprawdzić wymagania konkretnej linii lotniczej.

Wyjazd za granicę nie oznacza automatycznej zgody na dowolne postępowanie z urną. Możliwość rozsypania prochów czy pochowania ich poza cmentarzem trzeba potwierdzić zgodnie z przepisami danego kraju i zasadami obowiązującymi w wybranym miejscu.

Zmiany są planowane, ale jeszcze nie obowiązują

Ministerstwo Rozwoju i Technologii chce poszerzyć dostępne formy pochówku. Wśród propozycji znalazły się urny przechowywane w domach, rozsypywanie prochów w ogrodach pamięci oraz w miejscach ważnych dla zmarłego.

Rozważane są również biodegradowalne urny, drzewka pamięci i pamiątkowa biżuteria zawierająca część prochów.

27 października 2026 roku Zespół do spraw Programowania Prac Rządu nie zdecydował jednak o wpisaniu projektu do wykazu prac legislacyjnych. Jak podała „Rzeczpospolita”, między resortami nie ma porozumienia co do zakresu zmian.

Ministerstwo zamierza przedstawić zmodyfikowane propozycje. Nie ma jeszcze terminu wejścia nowych rozwiązań w życie. Planując pochówek, trzeba więc kierować się obowiązującymi przepisami, a nie zapowiedziami reformy.

Warto też wcześniej porozmawiać z bliskimi o swoich życzeniach i je spisać - tak, aby rodzina wiedziała, jakiego pożegnania oczekujemy.